Para Borçları bakımından TBK m. 120 f. 2’de Öngörülen Temerrüt Faizi Üst Sınırı ve Bunun Sözleşme Cezası ile İlişkisi üzerine Düşünceler

Abstract

Para borçlarında borçlunun temerrüde düşmesi halinde borçlanılan para edimi bakımından temerrüt faizi işleyecektir. Bu durum para borçlarında borçlu temerrüdünün olağan bir sonucudur. İşleyecek temerrüt faizi bakımından kural olarak yasada belirlenmiş oran dikkate alınır, bununla birlikte ilgili oranın taraf anlaşmasıyla belirlenmesi de mümkündür. Yalnız temerrüt faizi oranının taraf anlaşmasıyla kararlaştırıldığı bazı olasılıklar özelinde, TBK m. 120 f.2 sınırlaması devreye girer. Buna göre, iradi olarak belirlenecek temerrüt faizi oranı, yasal olarak belirlenmiş oranın iki katından daha fazla olamaz. Sözleşme cezası ise, ceza koşulu yan anlaşması dahilinde belirli bir asli borcun (konu aldığı edim bakımından özel bir ayrım da yapılmaksızın) yerine getirilmesi borçlu üzerinde ekstra bir baskı unsuru oluşturulması ve bu şekilde ifanın temininin sağlanması için kararlaştırılan bir edim yükümlülüğüdür. Sözleşme cezasının farklı formlarda söz konusu olabilmesi mümkündür. Belirtilen iki kurumun (temerrüt faizi ve sözleşme cezası) bir arada gündeme geldiği ve TBK m. 120 f.2 sınırlamasının devrede olduğu olasılıklarda, bu son hükmün sözleşme cezası edimi bakımından da tatbik edilip edilmeyeceği, cevaplandırılması gereken bir soru oluşturur. İşbu çalışmamız, öğretide bu konuda ileri sürülen farklı görüşlerin de dikkate alınması suretiyle, ilgili soruya tatmin edici bir cevap bulunmasını hedef tutmaktadır.

In case of debtor‟s default in the performance of a monetary obligation, the creditor shall be directly entitled to default interest along with the specific performance. This can be considered a usual consequence of debtor‟s default in the performance of monetary obligations. As for the interest rate, the statutory one shall be taken into consideration whenever there is no other arrangement. Parties may also fix a voluntary interest rate, provided that such an agreement is in line with the article 120 para. 2 TCO, when this provision is considered applicable. According to the said article, voluntary interest rate cannot be more than twice the amount of the statutory one. On the other hand, parties may also agree on penalty clauses stipulating contractual penalties, in order to create extra pressure on the debtor so as due performance is rendered. At that point the possible relationship of contractual penalties and the article 120 para. 2 TCO, of course when this provision is applicable, may raise some questions. Accordingly, this article aims to find convincing answers to these questions in the light of the different scholarly opinions put forward in the legal literature.