Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesı̇’nı̇n 6. Maddesı̇ Kapsamında Mı̇lletlerarası Tı̇carı̇ Tahkı̇mde Adı̇l Yargılanma Hakkı

Abstract

Yargılamada tarafların sahip olması gereken usuli bir insan hakkı olan adil yargılanma hakkı, devlet yargısında olduğu gibi, bir yargılama yöntemi olan tahkimde de temel güvence niteliğindedir. Adil yargılanma hakkının milletlerarası ticari tahkimdeki görünümüne ilişkin olan bu çalışmada üç temel soruya cevap aranmaya çalışılmıştır: Öncelikle, adil yargılanma hakkının düzenlendiği Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m. 6, tahkim yargılamaları açısından da uygulanabilir nitelikte midir? Bu soruya verilen olumlu cevap ise ikinci bir soruyu beraberinde getirmektedir: Tarafların bir tahkim anlaşması yapmaları durumunda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m. 6'daki güvencelerden hangileri, ne şekilde tahkimde uygulama alanı bulabilir? Bu soru yanıtlandıktan sonra ise son bir meselenin açıklığa kavuşturulması gerekir: Tahkim sürecinde taraflara adil yargılanma hakkının gereklerinin sağlanmaması durumunda kimin veya kimlerin sorumluluğu doğabilir? Başka bir ifade ile, kimler tahkimdeki taraflara adil yargılanma hakkı kapsamındaki güvenceleri sağlama yükümlülüğü altındadır? Bu çalışmada, belirtilen üç temel soru üzerinden milletlerarası ticari tahkime ilişkin olarak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesi çerçevesinde adil yargılanma hakkı ile ilgili çeşitli sonuçlara varılmıştır.