Türkiye’de Sosyoekonomik Gelişmişliğin Sınırları

Abstract

Türkiye bölgesel olarak ikili bir ekonomik yapıya sahiptir. Tarihsel olarak, zengin bölgeler batı coğrafyasında kümelenirken, görece daha yoksul ve içine kapalı bölgelerin doğu coğrafyasında bulunduğu görülmektedir. Bu konu hakkında sahip olduğumuz bilgiler ise ağırlıklı olarak parasal göstergelerden oluşmaktadır. Bu çalışmada ilki Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) tarafından hazırlanan sosyoekonomik gelişmişlik endeksi (SEGE) kullanılacaktır. Temel amaç, 1963-2017 dönemi için mekânsal araçlar kullanarak tarihsel olarak ortaya çıkan mekânsal dışsallıkları ve heterojenlikleri araştırmaktır. Bu şekilde Türkiye’de sosyoekonomik gelişmişliğin gerçek sınırlarının anlaşılması hedeflenmektedir. Mekânsal analizler batı bölgelerinde sosyoekonomik açıdan hızlı bir biçimde mekânsal yayılma olduğuna, öte yandan doğu bölgelerindeki geri kalmış yapının tarihsel olarak değişkenlik göstermediğine işaret etmektedir. Bu açıdan sosyoekonomik gelişmişliğin sınırlarının az gelişmiş bölgeler açısından katı ve sabit olduğu zengin bölgeler açısından ise orta Anadolu’yu geçmeyecek şekilde yayıldığını söylemek mümkün olmaktadır.

Turkish economy is characterized by a dual regional structure. Historically, western regions form the relatively more developed and rich geography of the country. In the meantime, landlocked eastern regions are realizing a period of marginalization pushing majority of these regions toward full isolation from rest of the country. Our knowledge on this dual pattern departs mostly from monetary indicators. In this study, I use the socio-economic development index (SDI) which is first constructed by the State Planning Organization (SPO). The main objective is to use spatial tools for the period of 1963-2017 and to explore the historical evolution of spatial externalities and heterogeneity. This aims to visualize the socio-economic borders of Turkish provinces. While our findings confirm the spatial inertia for the under-developed eastern regions, they also show rising spatial spillovers among the developed western geography. However, this positive impact is geographically bounded by the central part of the country.