Ergenlerde Sosyal Kaygı ile Akran İlişkileri Arasındaki İlişkide, Dijital Oyun Bağımlılığının Aracı Rolü

Abstract

Adolescence is a developmental period marked by accelerated identity development, the central importance of peer relationships, and increased sensitivity to social evaluation. Social anxiety experienced during this period can cause adolescents to avoid face-to-face social interactions; digital games, on the other hand, can be perceived as a safer and more controllable environment compared to social settings. This situation can pave the way for problematic levels of digital game use and a weakening of the quality of peer relationships. Therefore, the aim of this study is to examine the mediating role of digital game addiction in the relationship between social anxiety and peer relationships in adolescents. The sample of the study consists of 348 high school students aged 14–18 (M = 15.92; SD = 1.02) who are enrolled in formal education. Data were collected using the Liebowitz Social Anxiety Scale, the Peer Relationships Scale, and the Gaming Addiction Scale for Adolescents through face-to-face interviews. For data analysis, a simple mediation analysis was performed using the Hayes PROCESS Macro (Model 4). According to the findings, digital game addiction plays a mediating role in the relationship between social anxiety and peer relationships. The findings show that as the level of social anxiety increases, the tendency toward digital game addiction increases, and this increase negatively affects the quality of peer relationships. The findings were examined within the framework of the relevant academic literature; based on these findings, recommendations were developed for researchers and specialists working in the field of school counseling regarding research and applications that address social anxiety, digital game addiction, and peer relationships together.Ergenlik dönemi, bireyin kimlik gelişiminin hızlandığı, akran ilişkilerinin merkezi bir önem kazandığı ve sosyal değerlendirilme duyarlılığının arttığı gelişimsel bir dönemdir. Bu dönemde yaşanan sosyal kaygı, ergenlerin yüz yüze sosyal etkileşimlerden kaçınmalarına yol açabilmekte; dijital oyunlar ise sosyal ortamlara kıyasla daha güvenli ve kontrol edilebilir bir alan olarak algılanabilmektedir. Bu durum, dijital oyun kullanımının problematik düzeylere ulaşmasına ve akran ilişkilerinin niteliğinin zayıflamasına zemin hazırlayabilmektedir. Buradan hareketle, bu çalışmanın amacı, ergenlerde sosyal kaygı ile akran ilişkileri arasındaki ilişkide, dijital oyun bağımlılığının aracı rolünü incelemektir. Çalışmanın örneklemini, örgün eğitime devam eden 14–18 (Ort = 15.92; SD = 1.02) yaş aralığındaki 348 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler; Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği, Akran İlişkileri Ölçeği ve Ergenler İçin Oyun Bağımlılığı Ölçeği kullanılarak yüz yüze yöntemle toplanmıştır. Verilerin analizi için, Hayes PROCESS Macro (Model 4) kullanılarak basit aracılık analizi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; sosyal kaygı ile akran ilişkileri arasındaki ilişkide dijital oyun bağımlılığı aracı rol oynamaktadır. Bulgular, sosyal kaygı düzeyi arttıkça dijital oyun bağımlılığı eğiliminin arttığını ve bu artışın akran ilişkilerinin niteliğini olumsuz yönde etkilediğini göstermektedir. Elde edilen bulgular, ilgili akademik literatür çerçevesinde ele alınmış; bu bulgular doğrultusunda araştırmacılara ve okul psikolojik danışmanlığı alanında çalışan uzmanlara; sosyal kaygı, dijital oyun bağımlılığı ve akran ilişkilerini birlikte ele alan araştırma ve uygulamalara yönelik öneriler geliştirilmiştir.